Truri juaj është qendra e kontrollit për të gjitha aktivitetet në trupin tuaj. Ai rregullon frymëmarrjen tuaj, rrahjet e zemrës dhe shumë aktivitete të tjera jetësore. Megjithatë, shumica e njerëzve dëmtojnë trurin e tyre çdo ditë. Dhe shumicën e kohës, ata as nuk janë të vetëdijshëm për këtë.
- Nuk bëni ‘asgjë’
Një nga mënyrat më të nënvlerësuara se si mund të dëmtoni trurin tuaj është duke mos e përdorur atë. Mendoni për trurin tuaj si një muskul: Nëse nuk e përdorni atë, do ta humbisni.
Truri juaj është krijuar për të menduar. Mendimet sfiduese, aftësitë e reja, gjuhë të ndryshme, biseda interesante, lexim, përvoja të reja, apo edhe enigma dhe fjalëkryqe mund të ndihmojnë në stimulimin e trurit tuaj dhe zhvillimin e neuroplasticitetit, që i referohet aftësisë së trurit për t’u përshtatur. Ashtu si çdo muskul, truri juaj duhet të përdoret dhe të përkulet për të qëndruar në formë.
Çfarë duhet bërë:
Hulumtimet vërtetojnë se ushtrimet e trurit kanë një efekt pozitiv në aftësitë tona njohëse. Pra, çfarë po prisni? Pyesni veten se çfarë mund të bëni këtë javë për të trajnuar trurin tuaj. Po sikur të lexoni një libër të ri për një temë që nuk e njihni? Apo të regjistroheni në atë klasën në gjuhën frënge ose spanjolle që keni dashur gjithmonë?
Cila është një gjë që tingëllon paksa e frikshme, por ende joshëse? Zbulojeni dhe bëni një plan për të filluar sa më shpejt të jetë e mundur.
Lexo: 10 mënyra për t’u mësuar fëmijëve përgjegjësinë
- Armiqtë tanë më të mëdhenj
Lajm i keq: Shoku juaj i preferuar është armiku juaj më i keq.
Lajm i mirë: Mund ta mposhtni.
Unë po flas për ekranet tuaja. Telefoni, laptopi, tableti,… janë të gjitha të projektuara për t’ju bërë të qëndroni të ngjitur pas ekranit tuaj. Por ajo që është e mirë për gjigantët e mediave sociale si Facebook është vdekjeprurëse për shëndetin e trurit tuaj.
Nëse sytë fillojnë të dhembin ndërsa shikoni ekranet tuaja, e dini që duhet të ndaloni dhe të bëni një pushim. Megjithatë, problemi është se ne kryesisht nuk jemi as të vetëdijshëm për këto shenja të dukshme.
Në vend të kësaj, ne vazhdojmë të lëvizim, sepse feed në Instagram duket joshës ose sepse mendojmë se duhet t’i përgjigjemi një emaili më shumë.
Megjithatë, studimet tregojnë një lidhje të drejtpërdrejtë midis kohës së ekranit dhe depresionit. Dhe nuk është çudi sepse shumica e përmbajtjes që konsumojmë në internet është negative dhe dëmton mirëqenien tonë.
- Së pari, ne përballemi me mbistimulim mendor.
- Së dyti na dhembin sytë.
- Së treti, shumica e mediave dhe lajmeve negative dëmtojnë emocionet tona dhe ndikojnë negativisht në të menduarit tonë.
Dhe nëse këto nuk janë ende arsye të mjaftueshme për të frenuar kohën tuaj para ekranit, studimet tregojnë gjithashtu se koha e tepërt para ekranit dëmton strukturën dhe funksionin e trurit.
Çfarë duhet bërë:
Ju nuk duhet të shmangni fare mediat sociale ose teknologjinë. Bëhet fjalë vetëm për vendosjen e kufijve të shëndetshëm dhe për t’u siguruar që të kontrolloni konsumin tuaj të medias, jo anasjelltas.
Shumica e telefonave inteligjentë ju lejojnë të gjurmoni kohën para ekranit për të parë se sa kohë kaloni duke përdorur pajisjen tuaj.
Sipas TechJury, mesatarisht shpenzoni 5.4 orë në ditë në telefonin tuaj.
Vetëm imagjinoni se çfarë mund të bëni, të krijoni ose të mësoni nëse do të kishit pesë orë shtesë çdo ditë.
Për ditët në vijim, analizoni përdorimin e ekranit tuaj dhe pyesni veten se si mund ta minimizoni atë, në mënyrë që të keni më shumë kohë për të investuar në aktivitete domethënëse.
- Ju lutemi mos qëndroni ulur
Edhe pse të qëndruarit ulur duket si një nga aktivitetet më natyrale, mund të ketë efekte të rrezikshme në shëndetin tonë mendor dhe fizik.
Shpesh harrojmë se jemi ndërtuar për të qëndruar në këmbë dhe injorojmë që një mënyrë jetese joaktive ka kosto të larta, të tilla si sëmundjet e zemrës, obeziteti, depresioni ose demenca.
Megjithatë, një studim zbuloi se një mënyrë jetese jo aktive gjithashtu ka efekte negative në trurin tonë. Për shembull, ajo ndikon negativisht në kujtesën tonë.
Nuk ka asgjë të keqe të marrësh pak kohë dhe të qetësohesh në divanin tënd të dashur. Megjithatë, problemi është se miliona njerëz në mbarë globin janë viktima të një stili jetese sedentare.
Të gjithë e dimë se sa e pakëndshme mund të jetë një dhimbje qafe, dhimbje në pjesën e poshtme të shpinës ose tension në shpatullat tona. Megjithatë, ne shpesh nuk arrijmë t’i shmangim këto përvoja të dhimbshme, sepse qëndrimi ulur na duket shumë normal.
Çfarë duhet bërë:
Ndalimi i stilit të jetesës sedentare ka të bëjë kryesisht me përfshirjen e aktivitetit të përditshëm në jetën tuaj. Nuk ka të bëjë me të ushtruarit si të çmendur dhe të vraponi, por të ngriheni për disa minuta, të bëni shëtitje të shkurtra dhe të qëndroni në këmbë.
Sipas hulumtimeve, edhe nivelet e larta të aktivitetit fizik dhe ushtrimeve nuk mund të kompensojnë efektet e dëmshme të qëndrimit ulur për periudha të gjata. Kjo mund të tingëllojë zhgënjyese, por në fakt është një lajm i mirë, sepse do të thotë që ju mund të formësoni ndjeshëm shëndetin tuaj përmes ndryshimeve të vogla, të përditshme.
Ndonjëherë, shtimi i më shumë aktiviteteve të përditshme në jetën tuaj mund të jetë për të mashtruar veten. Për shembull, vendosni një kohëmatës në telefonin tuaj që ju kujton të ngriheni dhe të ecni çdo 30–50 minuta.
Ose përdorni gota të vogla për ujë ose kafe, në mënyrë që t’ju duhet të ngriheni më shpesh për t’i rimbushur.
Përveç këtyre ndryshimeve të vogla ditore, zgjidhni aktivitete që ju bëjnë të jeni vërtet të kënaqur dhe përfshijini ato në orarin tuaj javor. Bashkohuni në një klasë vallëzimi, regjistrohuni në klubin lokal të jogës ose çfarëdo tjetër që ju pëlqen të bëni.
- Jeta është më e ëmbël kur hani më pak sheqer
Sipas Fernando Gomes Pinilla, profesor i neurokirurgjisë në UCLA, ajo që hani ndikon në mënyrën se si mendoni.
Hulumtimet vërtetojnë gjithashtu se një dietë me shumë sheqer ngadalëson trurin tonë dhe pengon kujtesën dhe të mësuarit. Shumicën e kohës, dëshirat për sheqer janë një reagim i natyrshëm ndaj stresit. Sapo jemi të mbingarkuar, ndiejmë nevojën për më shumë energji dhe mënyra më e lehtë për ta marrë atë shtytje të menjëhershme është përmes sheqerit.
Dhe kjo është pikërisht ajo që ofron shumica e ushqimeve të padëshiruara: lëndë ushqyese minimale, sasi maksimale sheqeri dhe kripë. Në këtë mënyrë, ne jemi të kënaqur shpejt, por shumë shpejt ndihemi sërish të uritur.
Problemi është se kequshqyerja jo vetëm që dëmton stomakun tuaj, por gjithashtu ngadalëson zhvillimin e trurit. Edhe pse truri ynë përbën vetëm 2% të peshës trupore, ai përdor 20% të burimeve. Kjo është arsyeja pse ushqimi që konsumoni ka një efekt kaq të madh në të menduarit dhe vendimmarrjen tuaj.
Çfarë duhet bërë:
Në vend që të hiqni dorë nga pijet dhe ushqimet me sheqer, përpiquni t’i zëvendësoni me alternativa që ndikojnë pozitivisht në shëndetin tuaj.
Manaferrat, drithërat, arrat dhe perimet me gjethe jeshile janë vetëm disa nga këta shembuj. Zgjedhni ushqime të plota që përbëhen nga perime ushqyese dhe burime proteinash me cilësi të lartë sa herë që është e mundur.
Nëse dëshironi ëmbëlsirat me filxhanin tuaj të kafesë, zgjidhni një copë çokollatë të zezë pa sheqer të shtuar. E di që nuk ka të njëjtën shije me çokollatën tuaj të preferuar, por ju plotëson dëshirat dhe është e mirë për trurin tuaj, kështu që ia vlen ta provoni.
Gjithashtu, mos reduktoni yndyrnat e shëndetshme dhe ushqimet e pasura me omega si arrat dhe farat. Sipas studimit të UCLA, shtimi i acideve yndyrore omega-3 madje mund të ndihmojë në minimizimin e dëmit të shkaktuar nga konsumimi i lartë i sheqerit.
Dhe së fundi, por jo më pak e rëndësishme, sigurohuni që të pini mjaftueshëm ujë.
Nëse jeni të dehidratuar, trupi juaj nuk do të jetë në gjendje të performojë në mënyrën më të mirë dhe do të luftoni për të qëndruar të fokusuar ose për të mësuar përmendësh gjëra të rëndësishme, edhe nëse hani kryesisht ushqime të shëndetshme.
- Miqtë tuaj në Facebook nuk llogariten
Sipas Studimit të Harvardit për Zhvillimin e të Rriturve, marrëdhëniet e mira na mbajnë të lumtur dhe të shëndetshëm.
Si njerëz, ne jemi të lidhur për ndërveprime të vërteta sociale. Megjithatë, problemi është se ne shpesh përpiqemi t’i zëvendësojmë ato marrëdhënie të vërteta përmes miqve në Facebook dhe pëlqimeve në fotot tona në Instagram. Edhe pse ato na japin një nxitje të menjëhershme adrenaline, nuk na japin një ndjenjë të vërtetë lidhjeje.
E njëjta gjë është e vërtetë kur jeni të rrethuar nga qindra njerëz me të cilët nuk ndiheni vërtet të lidhur. Vetmia nuk është të jesh vetëm. Ka të bëjë me cilësinë e marrëdhënieve tuaja.
Hulumtimet vërtetojnë se mungesa e kontakteve sociale me cilësi të lartë mund të çojë në probleme të shëndetit mendor dhe fizik. Ndërveprimet njerëzore mund të zhvillojnë ose dëmtojnë trurin tonë dhe komunikimi dixhital nuk mund të zëvendësojë vlerën e ndërveprimeve ballë për ballë.
Çfarë duhet bërë:
Cilësia e marrëdhënieve tuaja dhe ndërveprimeve sociale ka një ndikim të rëndësishëm në shëndetin e trurit tuaj dhe në cilësinë e përgjithshme të jetës suaj.
Në jetën e përditshme, lista juaj e detyrave mund të duket shpesh më e rëndësishme sesa të kaloni kohë me të dashurit tuaj, por në planin afatgjatë, do të jetë më mirë të zgjidhni njerëzit në vend të kompjuterëve.
Një studim i vitit 2007 nga Universiteti i Miçiganit zbuloi se edhe një bisedë dhjetë minutëshe ballë për ballë në ditë mund të përmirësojë kujtesën dhe njohjen. Oscar Ybarra, autori kryesor i studimit, madje thekson se shoqërimi është po aq efektiv sa llojet më tradicionale të ushtrimeve mendore.
- Ju nuk bëni mjaftueshëm nga kjo
Kur ishte hera e fundit që nuk keni fjetur mirë, por jeni ndjerë mirë dhe keni performuar në mënyrën më të mirë?
Më lejoni të hamendësoj: Nuk ka qenë kurrë kështu.
Të gjithë e dimë se një gjumë i keq gjatë natës çon në mungesë përqëndrimi, dëmton hapësirën tonë të vëmendjes dhe ndikon negativisht në humorin tonë.
Edhe pse gjumi është një pjesë jetike e jetës sonë, ne shpesh e shohim atë si një të keqe të domosdoshme. Në botën tonë të drejtuar nga produktiviteti, shumë njerëz përpiqen të reduktojnë gjumin për të pasur më shumë kohë për të punuar.
Në rastin më të keq, mungesa e gjumit mund të çojë në humbje të qelizave të trurit, humbje të hershme të kujtesës, apo edhe Alzheimer. Këto efekte mund të ngadalësojnë të menduarit tuaj, të dëmtojnë kujtesën tuaj dhe të pengojnë të mësuarit. Hulumtimet madje tregojnë se privimi i gjumit mund të zvogëlojë trurin tuaj.
Kur flini, truri juaj ka një shans për të rikuperuar dhe përpunuar atë që keni mësuar dhe përjetuar gjatë gjithë ditës.
Çfarë duhet bërë:
Sa mirë dhe sa flini mund të ketë një ndikim të madh në shëndetin e trurit dhe kujtesën tuaj. Shumica e njerëzve kanë nevojë për shtatë deri në tetë orë gjumë që të ndihen dhe të performojnë sa më mirë.
Megjithatë, është gjithashtu e rëndësishme të kujdeseni për cilësinë e gjumit tuaj. Një mënyrë për të marrë gjumë më cilësor është të keni orare të rregullta gjumi dhe të shkoni në shtrat në të njëjtën kohë.
Në mënyrë ideale, do të ishte të kishit gjithashtu një ritual të vogël para gjumit që ju ndihmon të qetësoheni dhe të relaksoheni të paktën një orë para se të shkoni në shtrat.
- Mos lejoni që muzika të dëmtojë trurin tuaj
Një mënyrë tjetër e nënvlerësuar që mund të dëmtoni trurin tuaj çdo ditë është përmes zhurmave të larta, veçanërisht përmes kufjeve.
30 minuta muzikë me zë të lartë (ose çdo lloj zhurme tjetër) janë të mjaftueshme për të dëmtuar dëgjimin tuaj përgjithmonë. Por ajo që është më e keqja është se hulumtimet vërtetojnë se humbja e dëgjimit është e lidhur me problemet e trurit dhe rënien njohëse.
Nëse jetoni në një qytet të madh, gjithsesi mund të jeni të ekspozuar ndaj zhurmave të larta. Në këtë rast, është edhe më e rëndësishme të kujdeseni mirë për veshët tuaj.
Çfarë duhet bërë:
E di që është joshëse të vendosësh kufjet dhe t’i thuash lamtumirë botës reale.
Megjithatë, sigurohuni që volumi të rregullohet, në mënyrë që të mos dëmtoheni në planin afatgjatë. Sa herë që përdorni kufjet për periudha të gjata, sigurohuni që të kontrolloni rregullisht volumin e pajisjeve tuaja.
Shumicën e kohës, ne mësohemi me zhurmën e madhe, kështu që as nuk duket më e lartë, atëherë bëhet vërtet e rrezikshme, sepse përfundojmë duke dëmtuar dëgjimin tonë pa e kuptuar. Fikni kufjet të paktën një herë në orë për të kontrolluar zhurmën dhe për të rregulluar volumin.
Bërja e atyre kontrolleve të rregullta ju ndihmon të kuptoni se volumi ishte më i lartë se ç’duhej, sepse veshët tanë përshtaten natyrshëm me zhurmën. Një tjetër kontroll i shpejtë që mund të bëni është të hiqni kufjet dhe t’i mbani ato para jush në gjatësinë e krahut. Nëse ende mund ta dëgjoni qartë muzikën, është një shenjë për ta fikur atë.
Në vend që të ngarkoni mendjen tuaj me stimuj negativë dhe të bëheni viktimë e aktiviteteve delikate që dëmtojnë trurin, shikoni çdo ditë si një mundësi të re për të rifilluar dhe ushqyer trurin tuaj.
Shumica e këtyre zakoneve mund të kenë efekte serioze afatgjata, megjithatë, lajmi i mirë është se të gjitha ato janë të lehta për t’u shmangur, dhe ju mund të filloni që tani.
