Përgjegjësia në vetvete është një aftësi mjaft sfiduese e jetës për t’u mësuar, qoftë kjo për një fëmijë apo edhe një të rritur. Mund të hasni burra dhe gra që ende nuk kanë marrë përgjegjësinë e plotë për jetën e tyre si dhe për vartësit e tyre. Ndryshe nga aspektet e tjera të personalitetit të një individi, përgjegjësia është si të ushtroni një muskul. Sa më herët të filloni të punoni me të, aq më e lehtë bëhet të mbështeteni natyrshëm në të njëjtën gjë, prandaj është e nevojshme që ju si prindër të filloni të kultivoni themelet e këtij qëndrimi tek fëmija juaj që në moshë të vogël.
Çfarë duhet të prisni nga fëmija juaj në këtë moshë?
Përgjegjësia e një fëmije në shtëpi dhe në aspekte të tjera të jetës së tij ndryshon nga mosha në moshë. Jo të gjithë fëmijët mund t’i kryejnë detyrat, dhe disave u duhet një kohë e gjatë për t’u pajtuar me këtë koncept.
Lexo: 20 sjellje të mira për t’i mësuar fëmijës tuaj
Për fëmijët në shkollën fillore, ata mund të jenë të vetëdijshëm për t’u kujdesur për punët e vogla nëpër shtëpi, të tilla si mbajtja e gjërave në vendin e duhur ose nxjerrja e plehrave. Kjo mund të përkthehet në sjellje sociale edhe jashtë, ku sigurojnë që të hedhin mbeturina vetëm në kosh dhe jo në rrugë. Edhe në këtë moshë, fëmijët kërkojnë përkujtues herë pas here për t’iu përmbajtur premtimeve të tyre. Pra, është mirë të mos tregoheni shumë të ashpër për këtë.
Si ta bëni fëmijën tuaj të përgjegjshëm?
Ka një sërë aktivitetesh që mund t’i përdorni për t’u mësuar fëmijëve përgjegjësinë dhe për ta zhvendosur fëmijën tuaj drejt sferës së trajtimit të detyrave dhe të qenit të vetëdijshëm për atë që duhet të bëjë.
1. Ndryshimi i taktikës
Shumica e prindërve u thonë fëmijëve të tyre të bëjnë pikërisht atë që duan ata të bëjnë. Fëmijët i dëgjojnë ata, por nuk arrijnë ta zhvillojnë atë si zakon. Për shembull, fëmija juaj kthehet nga shkolla në shtëpi dhe e hedh çantën e tij në divan dhe e çon në vendin e duhur vetëm pasi ju ia vini në dukje. Kjo vazhdon vazhdimisht pa e zhvilluar zakonin që ta bëjë vetë. Një ndryshim mund të bëhet duke e bërë atë të përsërisë të gjithë procedurën e daljes jashtë me çantën dhe hyrjen në shtëpi duke e çuar në vendin e duhur. Një lidhje e tillë mund ta ndihmojë atë ta zhvillojë si një zakon.
2. Kuptimi i prioritizimit
Një aftësi jetësore që u kërkon fëmijëve shumë kohë për ta kuptuar është të kuptojnë se cila detyrë është më e rëndësishme se tjetra. Prioriteti është nevoja e kohës në jetën e sotme, me disa detyra dhe përgjegjësi që na ndërgjegjësojnë. Mësojini atij pse është e nevojshme të kryeni fillimisht një detyrë jetike dhe të lironi kohën për të bërë gjëra të tjera. Jini të sjellshëm dhe të vendosur për t’u siguruar që të ekzekutohen gjërat në mënyrë korrekte, si p.sh. ta detyroni atë të pastrojë dhomën e tij përpara se të niset për të luajtur me miqtë e tij.
3. Të qenit i pavarur
Disa prindër kanë një tendencë shumë të lartë për t’u mbajtur dorën dhe t’u thonë vazhdimisht fëmijëve të tyre mënyrën e duhur për t’i bërë gjërat. Kjo u heq atyre procesin e të mësuarit, ku ata do të bëjnë gabime ose do t’i bëjnë gjërat në mënyrën e gabuar dhe më pas do të kuptojnë se si t’i bëjnë ato siç duhet. Monitoroni fëmijën tuaj, por mos ndërhyni në procesin e tij. Lëreni ta bëjë atë në mënyrën e tij, edhe nëse kjo mund të mos jetë më e efektshmja. Me kalimin e kohës, ai do ta kuptojë atë në mënyrën e duhur ose do të vijë tek ju për ndihmë kur t’i pëlqejë apo edhe të zbulojë një mënyrë krejtësisht të ndryshme për ta bërë atë.
4. Shpërbleni për sjelljen e përgjegjshme
Fëmijëve u duhet një kohë më e gjatë për të kuptuar se të qenit i përgjegjshëm është një tipar i domosdoshëm i jetës. Deri atëherë, ata zakonisht e shohin atë si një nga detyrat e tyre drejt zhvillimit të sjelljes së mirë. Sidoqoftë, mos harroni të pranoni përpjekjet e tyre dhe të vendosni një lloj sistemi shpërblimi. Kjo mund të jetë e përjavshme ku ju mbani shënim kur fëmija juaj kujdeset për punët e tij personale ose ndihmon në shtëpi me përgjegjësi dhe i jepni pikë mbi këtë bazë. Ai mund t’i përdorë ato pikë për një aktivitet gjatë fundjavës ose të zgjedhë një vend për piknik.
5. Fjalët e inkurajimit
Aq sa shpërblimet e prekshme mund ta emocionojnë fëmijën tuaj, asgjë nuk i kalon fjalët inkurajuese dhe mirënjohëse që vijnë nga prindërit. Shpërblimet janë zakonisht të përkohshme dhe humbasin joshjen e tyre pasi të konsumohen. Por si prindër, çfarëdo që ne u themi fëmijëve tanë qëndron me ta për një jetë dhe formëson sjelljen e tyre në mënyrë të pandërgjegjshme. Lëreni fëmijën tuaj të dijë se jeni të vetëdijshëm për përpjekjet e tij dhe se jeni krenarë për të.
6. Përfshini fëmijën tuaj
Përgjegjësia e fëmijës suaj nuk duhet të kufizohet thjesht në punët ose detyrat e tij. Lëreni të ndihet si pjesë e shtëpisë dhe se përpjekjet e tij vlejnë për ta mbajtur atë mirë. Edhe nëse është një aktivitet kompleks, kërkojini fëmijës tuaj që t’ju ndihmojë me gjëra të vogla, si për të marrë disa mjete, ose për t’ju ndihmuar të mbani karrigen ose stolin, etj. Në disa aspekte, mos ngurroni të pyesni mendimin e fëmijës suaj nëse një ngjyrë përshtatet më mirë se tjetra, ose çfarë frutash duhet të blini nga dyqanet ushqimore për javën.
7. Detyra sipas moshës
Ju nuk mund të prisni që një fëmijë 3-vjeçar t’ju ndihmojë me pastrimin e automjetit tuaj ose t’ju ndihmojë në blerjet ushqimore. Por patjetër që mund t’i kërkoni që t’i mbledhë lodrat e tij dhe t’i vendosë në kuti pasi të ketë përfunduar duke luajtur. Jepini fëmijës tuaj detyra dhe përgjegjësi bazuar në sa vjeç është dhe sa i përgjegjshëm është. Disa fëmijë janë mjaft të emocionuar për të përballuar punët e shumta dhe do t’ju kërkojnë më shumë. Filloni t’u jepni atyre punë komplekse gjithashtu gradualisht.
8. Miratoni dhe mbështesni sjelljen e ndershme
Me përgjegjësinë vjen rreziku i paaftësisë për ta përmbushur atë dhe pasojat e dështimit për ta bërë atë plotësisht. E gjithë kjo është pjesë përbërëse e jetës dhe fëmijët tuaj nuk duhet të kenë frikë nga kryerja e një aktiviteti, që të mos dështojnë ta bëjnë atë në mënyrën e duhur. Mbani një kanal të hapur dhe të sinqertë komunikimi që lejon fëmijën tuaj t’ju kërkojë ndihmë ose t’ju tregojë sinqerisht se nuk ishte në gjendje të bënte detyrën që i ishte caktuar. Mos e qortoni për këtë, përkundrazi thuajini se jeni krenar se është mjaft i guximshëm dhe i sinqertë për t’ju thënë për këtë.
9. Drejtoni me shembull
Ekziston një arsye pse ekzistojnë idiomat “bëmë baba të të ngjaj” ose “bëmë nënë të të ngjaj”. Fëmijët tanë janë një pasqyrim i asaj se kush jemi dhe si i kemi rritur. Fëmijët mësojnë më së shumti për atë që duhet bërë në jetë duke dëgjuar prindërit e tyre si dhe duke parë sesi prindërit sillen në jetën reale. Pra, për t’u siguruar që fëmijët tuaj të jenë të rritur të përgjegjshëm në të ardhmen, ju duhet të jeni një i rritur i përgjegjshëm edhe në të tashmen.
10. Sqaroni lidhjet
Në një moshë të re, koncepti i shkakut dhe çdo veprim që ka një pasojë mund të jetë konfuz për fëmijët. Ata mund t’i interpretojnë gjërat sikur ndodhin vetë. Prindërit duhet të krijojnë këto lidhje, si për rezultate të mira ashtu edhe për ato të këqija. Lërini të kuptojnë se kopshti juaj i shtëpisë po lulëzon, sepse ata u siguruan që të ujisin bimët çdo ditë dhe të largojnë barërat e këqija. Lërini ata gjithashtu të dinë se ata dolën keq në test sepse e kaluan tërë javën duke luajtur video-lojëra në vend që të studionin.
Përveç teknikave dhe lojërave të ndryshme për t’u mësuar fëmijëve përgjegjësinë, një nga aspektet kryesore për të rrënjosur këtë qëndrim dhe për ta bërë atë të qëndrojë gjatë gjithë jetës është t’i ndihmoni fëmijët të zhvillojnë një ndërgjegje të fortë me kalimin e kohës. Kur kjo më në fund të fillojë të shfaqet nga brenda, fëmija do të pësojë një ndryshim si person dhe të qenit përgjegjës do të jetë po aq e natyrshme sa frymëmarrja.
