Pas vitesh kundërshtimesh ndaj pretendimeve se platformat e tyre dëmtojnë shëndetin mendor të të rinjve, gjigantët e teknologjisë do të përballen për herë të parë para një jurie. Nga e martja, Meta dhe YouTube, së bashku me Snap dhe TikTok, do të duhet të japin llogari në një proces gjyqësor që mund të vendosë precedent për mijëra raste të ngjashme.
Një 19-vjeçare, e identifikuar si KGM, së bashku me nënën e saj, Karen Glenn, paditën TikTok, Meta, Snap dhe YouTube, duke akuzuar kompanitë se kanë krijuar me vetëdije funksione “të varësisë” që i shkaktuan dëmtime serioze në shëndetin e saj mendor, përfshirë mendime për vetëdëmtim dhe vetëvrasje.
Para se procesi të niste, TikTok pranoi të zgjidhte çështjen me kushte të panjohura, ndërsa Snap bëri të njëjtën gjë javën e kaluar, sipas avokatit të palës paditëse, Mark Lanier.
Rreziku i fshehur pas ekraneve
Prindërit, ekspertët e shëndetit mendor dhe të rinjtë vetë kanë paralajmëruar prej vitesh për efektet negative të rrjeteve sociale: varësinë nga scroll-i i pafund, bullizmin, ndërprerjen e gjumit dhe përmbajtjen dëmshme që shpesh i tërheq adoleshentët në spirale negative. Edhe pse drejtuesit e kompanive janë thirrur disa herë para Kongresit amerikan dhe disa madje kanë kërkuar falje për dëmet e shkaktuara, deri më tani ato kanë shpëtuar nga pasoja ligjore ose rregullatore serioze.
Rasti i KGM kërkon dëmshpërblim financiar të pacaktuar, por rezultati mund të ndikojë mbi më shumë se 1,000 çështje të ngjashme kundër TikTok, YouTube, Meta dhe Snap. Avokati Lanier shpreson që marrëveshjet paraprake me Snap dhe TikTok të shërbejnë si precedent për zgjidhjen e rasteve të tjera.
Top-ekzekutivët e kompanive pritet të dëshmojnë gjatë gjykimit në Los Anxheles, që do të zgjasë disa javë. Humbjet e mundshme mund t’i detyrojnë këto kompani jo vetëm në dëmshpërblime miliardëshe, por edhe në ndryshime të thella të platformave.
Sarah Gardner, CEO e organizatës Heat Initiative për sigurinë online të fëmijëve, tha: “Për prindërit që kanë humbur fëmijët ose që janë përballur me rrezikun për jetën e tyre për shkak të platformave të mëdha teknologjike, këto gjashtë javë janë hapi i parë drejt llogaridhënies. Këto janë gjykime të ngjashme me ato të duhanit për gjeneratën tonë.”
Si u ndërtua varësia
Padia e KGM pretendon se platformat janë dizajnuar që të jenë të varësisë, pavarësisht njohurisë për rreziqet ndaj të rinjve. Sipas dokumenteve gjyqësore, KGM filloi përdorimin e rrjeteve sociale që në moshën 10-vjeçare, pavarësisht përpjekjeve të nënës për të bllokuar qasjen e saj.
“Sistemet e tyre mundësuan që fëmija të shmangë mbikëqyrjen prindërore,” thuhet në padinë.
Padia thekson se funksionet që sugjerojnë persona për t’u lidhur në Instagram dhe Snapchat e vunë KGM në kontakt me të panjohur, përfshirë individë me motive predatore. Përveç kësaj, ajo pretendon se ishte objekt i përmbajtjeve që stimulojnë krahasimin negativ dhe probleme të imazhit trupor. Në Instagram, KGM u përball me bullizëm dhe një rast sextortion, që u zgjidh vetëm pas dy javësh reagimi nga miqtë dhe familja.
Pozicioni i kompanive
Teknologjitë e mëdha kanë refuzuar për vite me radhë përgjegjësinë për efektet në shëndetin mendor të të rinjve. Ata ngrenë argumentin e mungesës së hulumtimeve përfundimtare dhe theksojnë përfitimet sociale dhe argëtuese të platformave të tyre.
Ata gjithashtu mbështeten në Seksionin 230 të ligjit federal amerikan, që i mbron nga përgjegjësia për përmbajtjen që postojnë përdoruesit.
Snap ka deklaruar se Snapchat “është dizajnuar ndryshe nga rrjetet sociale tradicionale,” duke përmendur se aplikacioni hapet direkt në kamerë dhe nuk përdor sistem publik pëlqimesh. Meta dhe YouTube kanë listuar një sërë masash mbrojtëse dhe kontrolle prindërore, duke përfshirë llogari të veçanta për adoleshentët, filtra për përmbajtje të ndjeshme dhe AI që identifikon përdorues minoren.
Megjithatë, shumë prindër dhe avokatë thonë se këto masa nuk janë të mjaftueshme. Një jurie tani do të vendosë nëse pajtohen me këtë shqetësim.
