Ndërsa blerjet e lira dhe të prodhuara masivisht po përfundojnë në landfille, një brez i ri konsumatorësh, Gjenerata Z, po zgjedh të ecë në drejtim të kundërt. Të rinjtë po i drejtohen gjithnjë e më shumë tregjeve të dorës së dytë, duke kërkuar objekte me histori, që zgjasin në kohë dhe që nuk rëndojnë mjedisin.
Një shembull i tillë është Daniel Santos, një i ri që jeton në Berlin, i cili ka mobiluar gjithë apartamentin e tij me objekte të përdorura. Ai tregon se çdo pjesë ka një histori: një tavolinë e gjetur në lagjet e vjetra të qytetit, një kornizë krevati që e ka transportuar me ndihmën e miqve dhe një komodinë gati njëqindvjeçare që e ka restauruar vetë. Për të, ideja që këto objekte “vazhdojnë të jetojnë” është pjesë e vlerës që ato mbartin.
Ky brez i ri konsumatorësh është gjithnjë e më i vetëdijshëm për ndikimin e industrisë së mobiljeve ndaj mjedisit. Sipas vlerësimeve ndërkombëtare, çdo vit konsumohen mbi 51 milionë tonë mobilje, dhe më shumë se 95% e tyre përfundojnë të hedhura, shpesh pa u ricikluar. Fenomeni i njohur si “fast furniture” i ngjashëm me “fast fashion” ka nxitur blerjen e mobiljeve të lira, me cilësi të ulët dhe jetë të shkurtër, që zëvendësohen sa herë ndryshon moda e arredimit.
Në SHBA, vetëm në vitin 2018 janë krijuar 12.1 milionë tonë mbeturina mobiljesh, ndërsa më pak se 0.5% janë ricikluar. Kjo shifër tregon rritjen dramatike të konsumit dhe të hedhurinave krahasuar me vitet 1960.
Ekspertët e dizajnit shpjegojnë se zhvillimi i “mobiljeve të shpejta” është nxitur nga materialet e lira dhe ndikimi i markave të modës së shpejtë, si Zara Home dhe H&M Home, të cilat sollën trendet sezonale edhe në arredim. Kjo ka bërë që konsumatorët të ndihen të detyruar të ndryshojnë mobiljet çdo pak vite për të qëndruar në modë.
Por ky cikël ka pasoja serioze për pyjet dhe burimet natyrore. Gjiganti suedez IKEA, për shembull, përdor rreth 0.5% të drurit industrial të prodhuar në botë. Greenpeace ka akuzuar kompaninë për prerje në pyje të vjetra të Rumanisë, por IKEA ka mohuar shkelje ligjore, duke theksuar se ndjek standardet e Forest Stewardship Council (FSC) dhe ndalon përdorimin e drurit nga pyjet e mbrojtura.
Ndërkohë, tregu i mobiljeve të dorës së dytë po rritet me shpejtësi. Sipas të dhënave të Capital One Shopping, mbi 1 miliard përdorues vizitojnë çdo muaj Facebook Marketplace, ndërsa gati pjesa e gjysmë miliard realizojnë blerje përmes tij. Po ashtu, të dhënat e Pinterest tregojnë rritje me 1,012% të kërkimeve për “kuzhina të dorës së dytë” dhe me 283% për dekor të dorës së dytë, me Gjeneratën Z që përbën gjysmën e përdoruesve të platformës.
Sipas profesoreshës së dizajnit industrial në Universitetin e Illinois, Deana McDonagh, arsyet që nxisin të rinjtë drejt këtij modeli janë të shumta: qëndrueshmëria, kufizimet financiare, zhvendosjet e shpeshta dhe ndjenja e lidhjes emocionale që krijohet me një objekt të rigjetur apo të restauruar.
Për shumë prej tyre, ripërdorimi dhe rinovimi nuk janë vetëm zgjedhje ekonomike – janë një mënyrë jetese që kombinon kujdesin për mjedisin me dëshirën për autenticitet dhe histori personale.
