Si një program i balancuar aktivitetesh ndihmon fëmijët të angazhohen edhe në aktivitete të tjera përveç teknologjisë

Shumë prindër i drejtohen psikologëve duke shprehur shqetësimin se fëmijët e tyre preferojnë të kalojnë gjithë kohën e lirë përpara ekranit, duke shmangur aktivitetet e tjera më të shëndetshme. Ky shqetësim është edhe më i pranishëm tek fëmijët me diagnoza si ADHD apo autizmi. Jo pak prindër pohojnë se debatet më të shpeshta në familje lidhen pikërisht me kohën e kaluar me teknologji.

Megjithëse autorët dhe psikologët më parë nuk e shihnin përdorimin e teknologjisë si një sjellje problematike në vetvete, tashmë ekziston një shqetësim në rritje për ndikimin e mediave sociale dhe inteligjencës artificiale. Përdorimi i ekranit nuk është domosdoshmërisht negativ, por është thelbësore të ruhet një ekuilibër mes kohës përpara ekranit dhe aktiviteteve të tjera. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për fëmijët që kanë vështirësi me përqendrimin dhe kalimin nga një aktivitet në tjetrin.

Në vend që fëmijët të kritikohen për tërheqjen ndaj teknologjisë, duhet pranuar se ekranet kanë një fuqi të madhe tërheqëse: video të shkurtra, lojëra digjitale, rrjete sociale… Të gjitha janë krijuar për të mbajtur vëmendjen, duke ofruar shpërblime të papritura, qëllime artificiale, dhe mungesë sinjalesh për ndalim. Shtoni këtu edhe faktin që smartfoni është gjithmonë pranë – dhe e kuptoni sa sfiduese është për prindërit të vendosin kufij.

Si të filloni me kufizimin e ekranit?

Para se t’u kërkoni fëmijëve të kufizojnë ekranin, duhet të jepni vetë shembullin! Prindërit që vetë janë vazhdimisht me telefon në dorë, e kanë më të vështirë të vendosin kufij bindës.

Një mënyrë për të nisur është krijimi i një rutine që përfshin aktivitete të tjera: lojëra me familjen, shëtitje në natyrë, vizita në muze, not, art, gatim, lojëra jashtë… Këto aktivitete bëhen më tërheqëse kur janë pjesë e përditshmërisë dhe kur zhvillohen në mënyrë të natyrshme, jo si “detyrë” për të zëvendësuar ekranin.

Kur aktivitetet jashtë ekranit përfshihen rregullisht në jetën e përditshme, fëmijët fillojnë të ndërtojnë një program të balancuar aktivitetesh – ku përveç përdorimit të teknologjisë për mësim apo argëtim, përfshihen edhe aktivitete fizike, shoqërore, krijuese dhe të lirshme.

5 këshilla për të vendosur kufij pa debate

  1. Përdorni ekranin për të nxitur pasione të tjera
    Në vend që të shihni teknologjinë si kundërshtar, përdoreni për të nxitur interesa të shëndetshme: një fëmijë që luan lojëra sportive mund të nxitet të provojë sportin në jetën reale; ai që pëlqen videot për natyrën, mund të shtyhet të dalë jashtë për të eksploruar. Ky quhet koncepti i lojës së plotë, ku teknologjia është mjet për të thelluar përfshirjen në aktivitete reale.
  2. Përqendrohuni te bukuria e aktiviteteve jashtë ekranit
    Shpjegoni se qëllimi nuk është të hiqet ekrani, por të krijohet një balancë. Jepni shembull me veten: lexoni libra, kaloni kohë në natyrë, bëni ushtrime, krijoni gjëra me duar. Teknologjia ka sjellë përfitime të mëdha: 3-vjeçarë që mësojnë të lexojnë, 9-vjeçarë që video-telefonojnë gjyshërit, 12-vjeçarë që programojnë aplikacione… por këto aftësi zhvillohen më mirë kur ekrani është një pjesë, jo e vetmja pjesë, e ditës së fëmijës.
  3. Jepini vetes pak fleksibilitet
    Nuk është fundi i botës nëse në një udhëtim të gjatë me makinë fëmijës i jepet pak më shumë kohë me tablet. Nëse një episod vizatimore ju ndihmon të përgatisni darkën në qetësi, kjo është ndonjëherë zgjedhja më e zgjuar.
  4. Ndihmojini të marrin vendime më të mira
    Fëmijët nuk dinë gjithmonë të vetërregullojnë përdorimin e ekranit. Prindërit duhet t’u mësojnë si të monitorojnë veten dhe, kur është e nevojshme, të vendosin rregulla të qarta. Kjo vlen sidomos për fëmijët me vështirësi në vëmendje apo sjellje shoqërore. Autonomia nuk është për fëmijët e vegjël – ata kanë nevojë për udhëzim.
  5. Personalizoni kufijtë sipas fëmijës dhe vlerave tuaja
    Çdo familje ka standardet e veta. Nëse nuk ndiheni rehat me lojëra me dhunë apo përmbajtje të caktuar, keni të drejtë t’i ndaloni. Po ashtu, nëse fëmija ka vështirësi në shkollë, mund të preferoni aplikacione dhe lojëra që mbështesin të nxënit dhe zhvillimin.

Konkluzion: Balanca është çelësi

Shqetësimet për kohën e tepruar përpara ekranit janë legjitime, sidomos kur bëhet fjalë për fëmijë me nevoja të veçanta si ADHD apo autizmi. Por më shumë sesa ndalime të rrepta, strategjia më e mirë është krijimi i një programi të balancuar aktivitetesh që përfshin lodra fizike, aktivitete krijuese, kohë me familjen dhe shokët, dhe po, edhe teknologji – në mënyrë të kontrolluar dhe të dobishme.

Qëllimi nuk është të “zhduket” ekrani nga jeta e fëmijës, por të ndihmohet të zhvillojë zakone të shëndetshme dhe jetë të pasur me përvoja të ndryshme.

Psychologytoday